Locomotief in Bosgaardhoek

Een verbindend monument met geschiedenis en beleving

De plaatsing van locomotief NS 2264 in de Bosgaardhoek brengt een belangrijk stukje spoorweggeschiedenis terug in het landschap van Borsele. Het monument verbindt natuur, cultuur en beleving en versterkt de identiteit van het gebied. Dankzij samenwerking met inwoners en betrokken partijen krijgt het ‘gepensioneerde werkpaard’ een nieuwe, betekenisvolle plek waar het zichtbaar blijft voor toekomstige generaties.

Historische achtergrond van het gebied en spoorlijn

De Bosgaardhoek is een groen gebied in de gemeente Borsele, waar verschillende historische en natuurlijke elementen samenkomen. Hier vind je onder meer een oud kerkhof, dijklichamen die kenmerkend zijn voor het Zeeuwse landschap, een nieuw aangelegde fruitboomgaard en een stukje wild natuur met veel vogels en oeverbiodiversiteit. Een belangrijk onderdeel van de geschiedenis is het voormalige spoortraject dat door dit gebied liep. Boeren gebruikten dit spoor om hun oogst te vervoeren, en het spoor verbond de regio met de Sloehaven. Dit spoor maakte deel uit van de tramlijn Goes – Hoedekenskerke – Goes, ook wel de “Ringlijn” genoemd. Deze lijn werd geopend in 1927 door de Spoorweg-Maatschappij Zuid-Beveland en kende een lengte van ongeveer 44 kilometer. Het station ’s-Heerenhoek, geopend in 1927 en gesloten in 1934, was een van de haltes aan deze lijn. Het traject tussen ’s-Heer Arendskerke en Nieuwdorp – dat ook langs ’s-Heerenhoek loopt – werd in 1966 onderdeel van de Oude Sloelijn, de goederenspoorlijn naar de Sloehaven. Het stationsgebouw is tegenwoordig in gebruik als woning.

Overdracht en betekenis van locomotief NS 2264

Het Spoorwegmuseum heeft locomotief NS 2264 aan de gemeente Borsele geschonken. Deze dieselelektrische locomotief uit de serie 2200 krijgt een vaste plek in het groene park bij de Bosgaardhoek, vlakbij de historische Oude Sloelijn. De schenking past in het beleid van het museum om de collectie treinen te ontdubbelen; het museum heeft nog een identiek exemplaar (NS 2215) dat rijvaardig is en te zien is bij de Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij.

De locomotief, gebouwd in de Rotterdamse fabriek Allan, weegt 72 ton en had bij aflevering een bruine kleur met zandgele sierbanden en twee frontseinen aan beide uiteinden. In de beginjaren sloegen bij het starten soms vlammen uit de uitlaat, wat machinisten schrik aanjoeg. Om die reden werd in de jaren ’60 een geluidsdemper geplaatst die rook, vlammen en geluid dempte. Gedurende zijn actieve bestaan was dit type locomotief een betrouwbaar, zij het luidruchtig, werkpaard van de NS, vooral ingezet voor zware goederendiensten, maar soms ook bij reizigerstreinen.

Van museum naar monument in Bosgaardhoek

Op 17 juni 2025 is de locomotief per vrachtwagen vanuit het Spoorwegmuseum naar het Sloegebied vervoerd. Bij constructiebedrijf Overlasko en straalbedrijf De Nooijer is de locomotief klaargemaakt voor zijn nieuwe rol als statisch monument. Daarna wordt hij geplaatst in het zorgvuldig ingerichte groene park bij de Bosgaardhoek, een plek met nieuwe beplanting en wandelpaden.

De gemeente Borsele werkt al langere tijd samen met inwoners aan de ontwikkeling van deze groene hoek, gelegen tussen de Molendijk en de Julianaweg. De locatie heeft een bijzondere historische waarde door de aanwezigheid van het voormalige spoortraject dat tot 2009 dienst deed naar de Sloehaven. Met de komst van de locomotief krijgt dit stukje spoorverleden een tastbare plek terug, wat het gebied aantrekkelijker maakt voor zowel bewoners als bezoekers.

Redenen voor de locatie en plaatsing op het dijklichaam

Aanvankelijk leek het logisch om de locomotief direct langs het oude spoortraject te plaatsen, maar dat bleek niet haalbaar vanwege praktische en vergunningtechnische redenen. De gekozen plek is daarom het dijklichaam waar spoor en landschap elkaar kruisen. Dit is een logische en zichtbare locatie, waar het monument de historische verhalen kan illustreren, zonder dat het een exacte markering van het spoor is. Door speciale informatie- en markeringslagen wordt duidelijk gemaakt dat de trein vroeger beneden reed en niet op de dijk.

De voordelen van deze locatie zijn groot: het dijklichaam is geschikt voor zitgelegenheid, ontmoetingen en biedt een uitzichtpunt. Het ligt dichtbij alle bijzondere plekken in de Bosgaardhoek. Vanaf deze hoogte is het spoortraject goed te overzien, net als het voormalige station en de omliggende boerderijen.

Beleving en toekomst

De Bosgaardhoek is vooral bedoeld voor lokale wandelaars en recreanten. Door de ligging op hoogte wordt de locomotief een duidelijke bestemming in het landschap. Bezoekers moeten bewust de inspanning leveren om hem te bereiken, wat de waardering en de tijd die men er doorbrengt verhoogt. Het monument wordt zo een herkenningspunt en ontmoetingsplek. De feestelijke onthulling van de locomotief staat gepland voor het voorjaar van 2026. Het project wordt mede gefinancierd door de Regio Deal North Sea Port District, die zich inzet voor de verbetering van leefkwaliteit, natuur, cultuur en infrastructuur in de regio.

Bronnen:

• Toponymie van ’s-Heerenhoek | Uitgave van de Heemkundige Kring De Bevelanden 1980 (door P.S.G. Raas)
• ’s-Heerenhoek, dorp tussen slicken en blicken ISBN 90-76815-05-4 (Jan de Ruiter)
• Website Gemeente Borsele