Fort Ellewoutsdijk

Fort Ellewoutsdijk vormde oorspronkelijk samen met de kaliber 24 vuurmonden van de vesting Terneuzen, de zogenaamde Tweede linie. De bouw vond plaats tussen 1835 en 1839. In 1918 degradeerde het fort tot opslagruimte, waarna het in het najaar van 1939 werd ingericht als interneringskamp voor leden van de N.S.B. In 1981 werd het fort door Natuurmonumenten gekocht en opengesteld voor publiek. Dit alles is te lezen in het boek ‘Ellewoutsdijk, dorp aan de Honte’, blz. 52 en 53, door J. de Ruiter.

“Slechts het schrille gekrijs van rondvliegende meeuwen en het geluid van de golven van de Westerschelde op de basaltbeschoeiïng van de zeedijk, verbreken de rust van het fort te Ellewoutsdijk
Op de grote binnenplaats schiet het gras hoog op tussen de verharding. Afbrokkelend metselwerk, verroeste scharnieren aan de deuren, soms helemaal geen deuren, verveloos, haveloos, leeg. Een beeld van één van de vele door de krijgsmacht afgesloten militaire bolwerken.
Dit fort is gelegen aan de uiterst zuidelijke punt van Zuid-Beveland bij het dorpje Ellewoutsdijk, direkt zichtbaar achter de zeedijk van de Westerschelde. Om de ligging te begrijpen dienen we ons wat te oriënteren in de geschiedenis van de internationale bettrekkingen tussen de diverse staten van Europa.”

Zo begint het boekje ‘Het fort te Ellewoutsdijk’ (Ell 197, gemeentearchief van Borsele), geschreven door J. de Ruiter en ing. P.G.M. Hulzink. Een klein boekje van slechts 16 pagina’s, gaat in op die betrekkingen, te beginnen bij de Vrede van Munster van 1648.

In ‘Memoires van de heer J.J. Smallegange Fortwachter te Ellewoutsdijk’ (Ell 197, gemeentearchief van Borsele) uit 1977 is het levensverhaal van de auteur te lezen. Een groot deel hiervan gaat over zijn leven als fortwachter tijdens de mobilisatie en bezetting. Dit verhaal is zeer persoonlijk op een onderhoudende en op sommige momenten zelfs vermakelijke manier.

Fort Ellewoutsdijk is vaste deelnemer aan de jaarlijkse Vriendenloterij Open Monumentendag.